Rozwój mowy dziecka

                - 2- 3 lata

  • wymawia wszystkie samogłoski ustne: a, o, u, e, i, y- choć może je jeszcze mylić
  • wymawia samogłoski nosowe: ą, ę
  • wymawia spółgłoski: p, b, m, f, w, k, g, h, t, d, n oraz ś, ź, ć, dź
  • może zamieniać f na h lub odwrotnie
  • może zamieniać k, g na t, d
  • pod koniec 3 roku życia pojawiają się s, z, c, dz
  • dziecko powtarza intonację zdania
  • wypowiada pojedyncze wyrazy oraz tworzy pierwsze połączenia dwuwyrazowe
  • może przestawiać sylaby w wyrazach
  • połączenia wyrazów mogą być błędne gramatycznie
  • upraszcza wyrazy, skraca je
  • rozumie proste polecania słowne
  • mówi o sobie w 3 osobie
  • zaimek „ja” powinien pojawić się pod koniec 3 roku życia
  • wypowiadane zdania na początku mają postać prostego połączenia dwóch słów później pojawiają się połączenia trójwyrazowe lub dłuższe
  • na początku używa w większości zdań oznajmujących, później pytających i rozkazujących
  • używa tylko pierwszych, prostych form odmiany
  • używa czasowników i rzeczowników, które dotyczą jego najbliższego otoczenia
  • jeszcze nie różnicuje czasu przeszłego, przyszłego i teraźniejszego

Jeżeli dziecko używa tylko kilku pojedynczych słów, nie tworzy połączeń dwuwyrazowych, nie nawiązuje kontaktu z otoczeniem lub jeżeli rozwój jego mowy budzi wątpliwości- należy zgłosić się do logopedy.

                         

                - 3- 4 lata

  • wymawia wszystkie samogłoski ustne: a, o, u, e, i, y oraz nosowe: ą, ę
  • wymawia spółgłoski: p, b, m, f, w, k, g, h, t, d, n, j, l, ł oraz ś, ź, ć, dź
  • pojawiają się s, z, c, dz choć mogą być jeszcze zmiękczane
  • głoska r jest zastępowana przez j lub l
  • dziecko operuje bogatym słownictwem opisującym znane mu otoczenie
  • może przestawiać sylaby w wyrazach ale robi to coraz rzadziej
  • zaczyna samo się poprawiać
  • rozumie bardziej złożone polecenia słowne
  • pojawia się coraz więcej poprawnych gramatycznie form
  • tworzy kilkuwyrazowe zdania
  • używa zdań oznajmujących, pytających oraz rozkazujących z właściwą intonacją
  • zaczyna rozumieć zależności czasowe
  • używa czasowników, rzeczowników, przymiotników, przysłówków i zaimków, chociaż może je niewłaściwie odmieniać
  • opowiada, co aktualnie widzi
  • mówi do siebie, głośno myśli

Jeżeli dziecko nie łączy wyrazów w zdania, mówi niechętnie, jest rozumiane wyłącznie przez osoby z najbliższego otoczenia; jeżeli nie pojawiają się nowe formy gramatyczne i nowe słowa lub jeżeli dziecko mówi mniej i gorzej niż wcześniej a w ogólnym rozwoju obserwuje się regres, należy zgłosić się do logopedy.

                         

                - 4- 5 lata

  • wymawia wszystkie samogłoski ustne: a, o, u, e, i, y oraz nosowe: ą, ę
  • wymawia spółgłoski: p, b, m, f, w, k, g, h, t, d, n, j, l, ł oraz ś, ź, ć, dź
  • wymawia poprawnie głoski s, z, c, dz
  • pojawiają się głoski sz, ż, cz, dż ale mogą być jeszcze błędnie stosowane
  • głoska r jest zastępowana przez l ale może pojawiać się już poprawna wymowa r
  • operuje bogatym słownictwem opisując znane otoczenie
  • poprawnie wymawia wielosylabowe słowa
  • samo się poprawia szukając właściwej formy
  • pyta o poprawność gramatyczną wyrazów, interesuje się językiem
  • operuje czasownikami we wszystkich czasach i trybach, potrafi deklinować, żywa wyrażeń przyimkowych, chociaż mogą pojawiać się błędy
  • tworzy neologizmy, np.: czytacz- ktoś, kto dużo czyta
  • tworzy wielowyrazowe zdania i łączy je ze sobą w narrację
  • rozumie zależności czasowe, używa słów: wczoraj, jutro
  • używa większości części mowy z coraz większą poprawnością
  • zadaje pytania: jak?, dlaczego?
  • rozumie skomplikowane polecenia także zawierające zwroty: najpierw, następnie, pod, nad, obok

Jeżeli dziecko nie tworzy zdań, nie informuje o swoich potrzebach, nie rozpoznaje kolorów, nie zna poprawnych form najczęściej używanych wyrazów, bardzo często myli głoski, nie rozumie poleceń, niechętnie się komunikuje; jeśli wymawia głoski z językiem między zębami, śpi z otwartą buzią, ma problemy z żuciem lub połykaniem- należy zwrócić się po poradę do logopedy.

                         

                - 6- 7 lata

  • wymawia wszystkie samogłoski ustne i nosowe
  • wymawia poprawnie wszystkie spółgłoski- w tym ś, ź, ć, dź, s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż
  • nie zamienia głosek
  • pojawia się poprawna wymowa r
  • dziecko operuje bogatym słownictwem zgodnie z poziomem rozwoju poznawczego
  • używa wszystkich form gramatycznych słów poza najtrudniejszymi i rzadko używanymi [imiesłowy przysłówkowe]
  • dokonuje analizy i syntezy słuchowej wyrazów o prostej budowie fonetycznej- głoskuje, dzieli na sylaby
  • wyodrębnia głoski na początku, na końcu i w środku wyrazu
  • samodzielnie wymyśla wyrazy rozpoczynające się na daną głoskę
  • wyklaskuje liczbę sylab w wyrazie
  • określa położenie przedmiotu względem otoczenia [nad, pod, obok, między, wewnątrz]
  • zaczyna czytać i pisać pierwsze wyrazy [imiona, nazwy]
  • buduje poprawne, złożone zdania bez błędów
  • zaczyna wychwytywać niuanse znaczeniowe [prosta ironie]
  • potrafi porównywać oraz klasyfikować przedmioty pod względem wielkości, kształtu, koloru, funkcji użytkowej
  • zna na pamięć kilka piosenek i wierszyków, rozumie ich treść

Jeżeli dziecko popełnia nadal sporo błędów gramatycznych, wymawia niepoprawnie jakąkolwiek głoskę, zacina się przy mówieniu, powtarza sylaby, jąka się lub jeżeli mówi zdecydowanie gorzej od rówieśników- należy udać się do logopedy.

 

Źródło:

Naukowe Koło Logopedyczne przy Uniwersytecie Warszawskim

  1. Hellbrugge, J. Hermann von Wimpffen. Pierwsze 365 dni życia dziecka